Strona Główna
Archiwum News
Redakcja
Współpraca
O Stronie
Subskrypcja



J.R.R Tolkien
Zdjęcia Tolkiena
Inspiracje Tolkiena
Śladami Tolkiena
Eseje i felietony
Wywiady
O Książkach
Recenzje
Zapowiedzi wydawnicze
Wiersze
Tłumacze
Tłumaczenie "Hobbita"
Okładki
Wizje Ardy
Dźwięki Ardy
Opera "Leithian"
Galeria
Postacie
Mapy
Valinor
Proroctwa Mandosa
Numenor
Śródziemie
Miejsca
Rasy
Trzy Rasy
Języki
Bronie
Bitwy
Chronologia Krain Zachodu



Wydarzenia Tolkienowskie
FanKlub
FanArt
Wiersze Fanów
Fan Fiction
Hydepark
Horoskopy
Gadżety
Fan Quiz
Komiksy
Hobbit - komiks
Galeria na życzenie



Film-po co
Wersja DVD
Tapety
Download
Trailery
Enya
Obsada
Artykuły prasowe
Reżyser
Ekipa Filmowa
Nowa Zelandia
Wytwórnia
Efekty specjalne
Muzyka Filmowa
Recenzje filmu
Wasze opinie



Kalendarium
Księga gości
Czat
Linki

GANDALF, CZYLI ODYN?

Gandalf. Dla fanów Śródziemia postać godna naśladowania i jedyna w swoim rodzaju, jakkolwiek dosyć intrygująca. Na podstawie samego "Władcy Pierścieni" nie sposób orzec o jego pochodzeniu. Nie jest przecież "banalnym" czarodziejem, których można znaleźć na pęczki w cyklu o Harrym Potterze, lub choćby u Sapkowskiego. Jego sztuka to nie setki skatalogowanych, podzielonych ma poziomy i szkoły czarów. Posiada czystą moc duchową, prawdopodobnie większą niż jakakolwiek inna postać w "WP".
Odyn. Najwyższe bóstwo w mitologii skandynawskiej. Zwany pod wieloma imionami, takimi jak Ygg, Bolverk, Grimnir czy Woden. Co wspólnego może mieć pewien gwałtowny bóg z Gandalfem, czy może szerzej - z tolkienowskim uniwersum? Jak się okazuje, całkiem wiele. Tolkien nigdy nie krył, że tworzona przez niego "mitologia dla Anglii" nie jest wzięta z powietrza. Korzystał obficie z różnych źródeł. W dosyć istotnym dziele Tolkiena, odsłaniającym wiele z jego inspiracji (mam na myśli "Listy") autor sam nazywa Gandalfa "odinicznym wędrowcem". Istnieje wiele cech wspólnych między czarodziejem i najwyższym bogiem w mitologii skandynawskiej. Odyn był ojcem bogów, stwórcą świata, bogiem śmierci, wojny, wiedzy, magii i poezji, oraz przywódcą boskiego rodu Asów. Był wielkim wojownikiem, ale wiele uwagi poświęcał zdobywaniu wiedzy i mądrości. Podobnie jak Gandalfa, często przedstawiano go jako starca z kosturem. Obaj posiadają wiedzę o runach, obaj dosiadają niezwykłych wierzchowców - Gandalf Gryfa, zaś Odyn ośmionogiego Sleipnra.
Gandalf jest jednak postacią zdecydowanie dobrą, a sposób, w jaki wikingowie przedstawiali swoje bóstwa, to antropomorfizacja, podobnie jak u starożytnych Greków. Czarodziej nie jest najwyższym bogiem, jest "tylko" wysłannikiem Valarów w ważnej misji. Zaś Odyn jest samowładnym panem własnych pragnień, ma więc swoje złe strony. Jest nieprzewidywalny i okrutny, składa mu się ofiary z ludzi. Często sprawia, że w bitwie wygrywają tchórze i słabeusze, aby najlepsi wojownicy mogli stanąć u jego boku w Valhalli. Posiada także cudowny pierścien Draupnir. W tym wypadku jednak wykorzystuje go w podobny sposób jak Czarnoksiężnik - Sauron, dzięki pierścieniowi kupuje sobie władców i kontroluje ich. Można więc powiedzieć, że Tolkien dobre cechy Odyna przypisał Gandalfowi, zaś złe - Sauronowi. W mitologii skandynawskiej istnieje jeszcze jedna ciekawa postać, której cechy można odnieść do Gandalfa. Jest to Kwasir - człowiek stworzony z magicznego płynu przez Asów i posłany do swoich pobratymców, aby ich pouczał. Był wszechwiedzący, łagodny i dobry. Nauczał ludzi w jaki sposób winni czcić Asów i jak należy walczyć z olbrzymami. Został zamordowany podstępnie przez karłów Fialarra i Galarra. Z jego krwi karły uważyły Miód Poezji, magiczny napój, którego wypicie skutkowało pojawieniem się zdolności poetyckich (brr).
Jednak w próbie wytłumaczenia pochodzenia postaci Gandalfa nie należy uciekać się tylko do postaci Odyna. Wystarczy zajrzeć całkiem niedaleko. Do Finlandii, kraju "Kalevali". W "Listach" Tolkien przyznaje się do przeniesienia z tego eposu postaci Kullervo, który stał się Turinem Turambarem. Ich historia jest zgodna w wielu punktach. Jednak głównym bohaterem "Kalevali" jest Vainamoinen, czarownik i pieśniarz. Jego matką była bogini morza Ilmatar. Vaino dokonał wiele w swoim życiu, choć czynił to z rozmaitych pobudek (choćby poszukiwanie żony czy zwykła ciekawość). Kiedy jednak doszło do wojny z krainą duchów i upiorów Pohjoli, Vainamoinen zorganizował swój lud i przewodził obroną. Louhi to szefowa tego towarzystwa z zimnej północy, zła czarownica to była. Kraina nazywa się Pohjoli. Rzadko sięgał po oręż, najwięcej umiał zdziałać pieśnią i słowem. Nasuwa się więc wiele analogii z postacią Gandalfa.
Szary Pielgrzym jest Maiarem, co łatwo udowodnić. Oto fragment z "Silmarillionu": "Najmędrszym z Maiarów był Olorin. Mieszkał on jak inni w Lorien, ale jego drogi często prowadziły do domu Nienny, gdzie nauczył się litości i cierpliwości." Zaś w "WP" Faramir relacjonuje słowa Gandalfa tak: "Różne noszę imiona w różnych krainach. Mithrandirem zwą mnie elfowie, Tharkunem krasnoludowie, w młodości, w zaginionych zachodnich stronach, wołano na mnie Olorin, na południu Inkanus, a na północy: Gandalf." Maiarowie, anielskie duchy w służbie Valarów i Iluvatara, rozporządzały większą potęgą niż Pierworodni, Ludzie czy Krasnoludy. Zdeprawowanymi Maiarami byli Sauron i Balrogowie.
Oczywiście, temat Gandalfa nie da się tak łatwo zamknąć. Można jednak pokusić się o podsumowanie. Odpowiedniki postaci Wędrowca można znaleźć w "Eddzie" i "Kalevali". Gandalf ma w sobie coś z greckiego herosa - pół boga, pół człowieka, wielkiego bohatera w służbie władających światem potęg. Jest uosobieniem dobra, przyjacielem i opiekunem wszystkich żywych istot. W chwilach próby objawia się jako pełen mocy Maiar, aby zwalczyć nieprzyjaciół i ocalić swoich towarzyszy od śmierci. Umie poprowadzić wojska do boju, jednak nie łaknie spektakularnych zwycięstw, władzy i sławy. W epoce, w której wszyscy mężowie stanu i ludzie honoru wymarli, wszyscy z tęsknotą patrzą w stronę Gandalfa. Trudno im się dziwić.

BIBLIOGRAFIA
Colbert D., Magiczny świat Tolkiena, Warszawa 2003
Tolkien JRR., Władca Pierścieni, tł. Jerzy Łoziński, Poznań 2001
Tolkien JRR., Silmarillion, Warszawa 2001
Tolkien JRR., Letters, London ???? (wyd. dostępne w internecie na stronie www.silmarillion.prv.pl)
Marciszewski R., Mity skandynawskie, Warszawa 2002
Kalevala, w przekładzie poetyckim Józefa Ozgi-Michalskiego, Warszawa 1989

(c) Conducator (2003). Nie kopiować bez zgody autora. W wypadku cytowania, proszę o podanie lokalizacji pełnego artykułu w przypisach.



Jeżeli podoba Ci się ta strona i jesteś prawdziwym fanem Tolkiena, to oznaka, że powinieneś na nas zagłosować :).



Allarte.pl

TheHobbitFilm.com

Wszelkie prawa zastrzeżone. Zabrania się wykorzystania powyższych materiałów tekstowych oraz zdjęć bez zgody właścicieli.
Copyright © by Ada Myzik
Hosted by Cyberdusk.pl